İslâm dîninin temeli üçdür: İlm, amel ve ihlâs. İlm, îmân, fıkh ve ahlâk bilgileridir. Fıkh bilgilerine(ahkâm-ı islâmiyye), ahlâk bilgilerine (Tesavvuf) denir ki, Ehl-i sünnet âlimlerinin kitâblarında yazılı olan bilgilerdir. Amel, bu bilgilere uygun olan işlerdir. İhlâs, ilmin ve amelin Allah rızâsı için, ya’nî, Allahü teâlânın sevgisini kazanmak için elde edilmesidir. Bu üç temel şeye mâlik olan müslimâna(İslâm âlimi) ve (Hakîkî müslimân) denir. Bu üç temel şeyden biri noksan olup da, Ehl-i sünnet âlimlerinin kitâblarına uymıyan yazılar ve konuşmalar yayınlıyarak, kendisini, islâm âlimi tanıtan kimse (Kötü din adamı) ve (Zındık)dır. Meselâ, din bilgisi çokdur ve her ibâdeti yapar, fekat, ihlâs yok ise, ya’nî bunları, mal, mevkı’, şöhret kazanmak gibi dünyâlık elde etmek için yapan kimse, hakîkî müslimân değildir, zındıkdır.

SEKİZİNCİ RİSÂLE

HÜCCET-ÜL-İSLÂM İMÂM-I GAZÂLÎNİN

EYYÜHELVELED (Ey Oğul)

Kitâbının Tercemesi

Allahü teâlânın lutf-u ihsânı ile lâtin harfleri ile basılması nasîb olan (Ey Oğul) ismi ile meşhûr ilmihâl kitâbı ilk olarak Süleymân bin Cezâ’ hazretleri tarafından 960 [m. 1552] senesinde türkçe te’lîf edilmişdir. [(İslâm ahlâkı) kitâbının üçüncü kısmına bakınız!] Hüccet-ül-islâm İmâm-ı Muhammed Gazâlî hazretlerinin (İhyâ-ül-Ulûm) kitâbından ve diğer mu’teber kitâblarından istifâde edilerek hâzırlanan bu kitâba yanlış olarak (Hüccet-ül-islâm) ismi verilerek, Hüccet-ül-islâm İmâm-ı Gazâlînin (Eyyühel Veled) kitâbının tercemesi zan olunmuşdur.

Eyyühel Veled kitâbı, arabî olup, birçok kütübhânelerimizde, meselâ Bâyezidde Belediye kütübhânesinde 812 ve 941 numaralar ile mevcûddur. Türkçe tercemesi de, meselâ Nuriosmâniyye Kütübhânesinde vardır. Biz, Bursa Umûmî Kütübhânesi Emîniyye kısmında 97-1437 numarada kaydlı fârisî tercemesinden bir mikdâr türkçeye çevirdik.

Herhangi bir kimse, herhangi bir yerde, herhangi bir zemânda, herhangi bir kimseye, herhangi bir şeyden dolayı, herhangi bir sûretde hamd eder, onu medhederse, bu hamdlerin hepsi, Allahü teâlâya mahsûsdur. Çünki, herşeyi yaratan, terbiye eden, yetişdiren, her iyiliği yapdıran, gönderen hep Odur.